... و قولوا قولا سدیدا (احزاب-70)

یادی از یک استاد!

مشهور است که در دنیای اسلام شیعیان را بیشتر به تکریم اهل بیت (علیهم السلام) می شناسند و اهل سنت را به تکریم قرآن. البته این یک غلط مصطلح نیست بلکه تا حد زیادی واقعیت دارد. وضع اهل بیت (ع) که در میان اهل سنت معلوم است و نسبت اغلب ما شیعیان هم با قرآن مشخص است. بی توجهی مفرط ما به قرآن کار را بدانجا رسانده که بیگانگی شیعیان با قرآن در دنیای اسلام باور پذیر شده است. یکی از وجوه این اتهام هم این بود که سنت علمای شیعی که به تدقیق و اجتهاد در متون و روایات اسلامی زبانزد است در طول سالیان متمادی هیچ عنایتی به علوم قرآنی نداشته و به شکل تخصصی به آن نپرداخته است. البته علمای اهل سنت در این زمینه کارهای بسیار زیادی کرده اند و تقریبا مراجع اصلی این رشته نوشته علمای سنی مذهب بوده است. مهم­ترین کتاب­ها در زمینه علوم قرآنی دو کتاب البرهان فی علوم القرآن نوشته زرکشی (از علمای شافعی) و دیگری الاتقان فی علوم القرآن نوشته جلال الدین سیوطی است که او هم ظاهرا شافعی بوده است.

 

یکی از علمای بزرگ شیعه در قرن معاصر که با اثر جاودانه اش حق بزرگی به گردن شیعه دارد و توانست تا حد زیادی اتهام جدایی و بی اطلاعی شیعه از علوم قرآنی را بزداید مرحوم آیت الله محمدهادی معرفت است. این عالم بزرگ، تالیفی دارند به نام "التمهید فی علوم القرآن" که در شش جلد به چاپ رسیده است. ایشان در این کتاب علوم قرآنی را بر مبنای روایات مورد قبول شیعه تدوین نموده اند. در جلد اول این کتاب درباره مسایل مربوط به وحی، نزول قرآن، اسباب نزول، جمع و تالیف قرآن بحث شده است. در جلد دوم قرائت و قراء و ناسخ و منسوخ بررسی شده است. در جلد سوم محکم و متشابه مطرح شده و با دسته­بندی آیات، بیش از هزار آیه متشابه مورد دقت قرار گرفته است. جلد چهارم درباره مباحث مقدماتی اعجاز قرآن است. جلد پنجم به اعجاز بیانی قرآن اختصاص یافته و جلد ششم شامل اعجاز علمی و اعجاز تشریعی است.

مشخص است که این کتاب برای اینکه بتواند هدف تالیف خود را برآورده کند به زبان عربی نوشته شده ولی خوشبختانه خلاصه این شش جلد در یک مجلد به زبان فارسی تحت عنوان علوم قرانی توسط سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی (سمت) چاپ شده است.

هرچند این کتاب احتمالا چون به عنوان یک کتاب درسی چاپ شده از جذابیت چاپی و نگارشی برخوردار نیست ولی از این جهت که به خوانندگان تصویر کاملی از سرفصلهای حوزه علوم قرآنی می­دهد کتاب قابل مطالعه و ارزشمندی است.

مرحوم آیت الله معرفت اصالتا عراقی و کربلایی بوده اند و لی سالها بوده که به ایران هجرت کرده و حتی یکی از فرزندان ایشان هم در سالهای دفاع مقدس به شهادت رسیده بود. یکی دیگر از فرزندان ایشان هم استاد دانشکده مهندسی عمران دانشگاه تهران است و بچه های عمران تهران بعضا دکتر معرفت را می شناسند.

تلاش کردم مجموعه اطلاعات خودم را در مورد این استاد فقید مستند کرده و یادی از تلاش ارزشمند و  اثر نفیس ایشان نیز نموده باشم.

نویسنده : Hadi Nilforoushan : ۸:٠٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٧/۸/۱۱
Comments نظرات () لینک دائم